Yayin tarihi: 3 Eylül 1997


Tarih ve genel bilim'in önemi, tarih boyunca aydin Türkler tarafindan cok iyi anlasilmis ve yazilmistir. 11. yüzyilda yasamis ölümsüz Türk aydini Balasagunlu Yusuf (Has Hacib), Asya'nin dogusunda yazdigi


Kutadgu Bilig (Kut Veren Bilgi)

kitabinda der ki:

Ey alim hakim, dilegim benden sonra geleceklere kalacak bir soz soylemek idi.

Anlayis geldi ve: --Iyice dikkat et; sozun yanlis olursa, sana zarari dokunur-- dedi.

Halkin dili kotudur, seni cekistirir; insanin tabiati kiskanctir, etini yer.

Dikkatle bakinca, yukum hafifledi; kendi kendime: Soyle, icindekileri dok dedim.

Sebebini sorarsan, sana soyleyeyim; er mert ve yigit, sozumu dinle.

Bu yalinguk (insan) adi insana yanildigi (yangluk) icin verildi; yanilmak (yangluk) insan (yangluk) icin yaratildi.

Sen bana yanilmayan bir kimse soyleyebilirmisin; ben sana yanilan binlerce insan gostereyim.

Bilgi sahibi insanlar pek azdir; bilgisiz ise coktur; bil ki, anlayissiz insanlar cok; anlayislilar ise, nadirdir.

Bilgisiz bilgiliye daima dusman olmustur; bilgisiz bilgili ile her zaman mucadele halindedir.

Insandan insana cok fark vardir; bu fark bilgiden ileri gelir, sozum buna dairdir.

Bu sozumu bilgili icin soyledim, bilgisizin dilini ben de bilemiyorum.

Benim bilgisiz ile hic bir sozum yoktur; ey bilgili, iste ben senin kulunum.

Sozumu sana soylemis oldugum icin, cekinerek, iste boyle senden ozur diledim.

Sozu soyleyen yanilabilir ve sasirir; anlayisli isterse, bunu duzeltir.

Soz, deve burnu gibi, yularlidir; o, disi deve boynu gibi, nereye cekilirse, oraya gider.

Sozu bilerek soyleyen cok kimse var; benim icin sozu anlayan adam azizdir.

Butun iyilikler bilginin faydasidir; bilgi ile goge dahi yol bulunur.

Sen her sozunu bilgi ile soyle; her kesin bilgi ile buyuk oldugunu bil.

Soz kara yere mavi gokten indi; insan kendisine sozu ile deger verdirdi.

Insan gonlu dibi olmayan bir deniz gibidir; bilgi onun dibinde yatan inciye benzer.

Insan inciyi denizden cikarmadikca, o ister inci olsun, ister cakil tasi, farketmez.

Kara toprak altindaki altin, tastan farksizdir; oradan cikinca, beglerin basina tug tokasi olur.

Bilgili bilgisini dili ile meydana cikarmazsa, yillarca yatsa bile, onun bilgisi muhitini aydinlatmaz. Anlayis ve bilgi cok iyi seydir; eger bulursan, onlari kullan ve ucup goge cik.

Anlayis ve bilginin ne oldugunu bilen, bu memleket beyi ne der, dinle.

Dunyayi elde tutmak icin, insan anlayisli olmalidir; halka hakim olmak icin ise, hem akil, hem cesaret gerekir.

Dunyayi elinde tutan, onu anlayis ile tuttu; halka hukmeden, bu isi bilgi ile yapti.

Adem'in dunyaya indiginden beri iyi nizam daima anlayisli insanlar tarafindan vaz'edilegelmistir.

Hangi cagda olursa olsun, bugune kadar daha yuksek yer daima bilgiliye kismet olmustur.

Insanlarin kotusu anlayis yolu ile asilir; halk arasinda cikan fitne bilgi ile bastirilir.

Isleri bu ikisi ile halledemezsen, bilgiyi birak, elini kilica daya.

Halki idare eden hakim ve alim beyler, bilgisizin isini kilic ile halletmislerdir.



KAYNAKÇA:. Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig, Derleyen: Resit Rahmeti Arat, Türk Tarih Kurumu, 1974, Ankara; Ikinci baski.



Doruktaki Isinimlar'a dön

Egemenlik Ulusundur logosu