Yayin Tarihi: 29 Mayis 1997

ÖNDERLER NASIL YETiSiR?

3. BÖLÜM

Bu bölümde önderlerin nasil yetistirilebilecegi ve önderligin nasil ögrenebilecegini sunacagiz. Yazimizda çogunlukla Kouzes ve Posner'in önderlik üzerine yaptiklari araþtirma ve egitim çalismalarindan faydalaniyoruz.

"Eger herhangi bir sey için kuvvetli duygulariniz varsa ve bu en sonunda toplumunuza ve ülkenize bir fayda saglayacaksa kendinizi dizginlemeyiniz. Basaramama korkusu veya ne olabilir korkusunun kimseye bir yarari yoktur....
Hiç kimse veya hiç bir sey size geri adim attirmasin"

( Jose Luis Guerrero, Union Nacional Sinarquista önderi, Meksika )

Önderlik yasamin her yönüne uygulanabilir. Eger önderler olmak istiyorsak dünyada kendimizin de olumlu bir kuvvet olabilecegimize inanmaliyiz. Önderlik, kendimiz hakkinda dusunduklerimizle her yönden baglantilidir.

" Önderlik düsüncesi kisilerin tarihin gidisini degistirebilecekleri önerisini anistirir (ima eder)."

( Arthur M. Schlesinger, Tarihçi).

Önderler çok sey fark ettirebilirler. Ama önce herbirimizin içimizde bir önder yattigina inanmamiz gerekir.

Önderlik yapabilecegine inanmak: Önderler dogar mi, yetistirilebilirler mi diye sorulur da, neden idareciler dogar mi ya da yetistirilebilirler mi diye sorulmaz.? Inanç odur ki, idarecilik ögrenilebilen bir seydir. Bunun için Idari Bilimler fakulteleri vardir. Peki durum neden önderler yetistirmeye gelince farklidir? Niye farkli olsun?

Önderligin Allah vergisi oldugu ve ögrenilemiyecegi gibi hurafelerle toplumumuzu yalnizca birkaç kisinin önderligine birakiyor sonra da bizde niye önder yok diye yakiniyoruz.

Halbuki böyle düsünmek yerine, ise herkesin önderlik yapabilecegi ve önderligin pekala ogrenilebilecek özelliklerden olustugu varsayimiyla baslamak toplum için daha sihhatli ve üretici bir yaklasimdir. Önderligin ögrenilebilecegini varsayarsak, birçok iyi önderin var oldugunu kesfedebiliriz. Boylece, okullarda, isyerimizde, toplumumuzda, sirketimizde, kuruluslarimizda, sendikalarimizda, ailelerimizde yeni önderler ortaya çikabilir, her birimizin içinde uyuyan önder bir gün görev çagrisina yanit vermek için öne atilabilir!

Önderlik bir takim hünerlere sahip olabilme meselesidir. Her hüner uygun icitkimiz (motivation) ve arzumuz varsa , deneyim, geribesleme, örnek alma ve ögretilme yoluyla islenebilir, kuvvetlendirilebilir ve gelistirilebilir. Örnegin; bu yazi dizimizi bu noktaya kadar okuduysaniz önderlige bir ilginiz var demektir. Iste bütün hersey bu noktada baslamis demektir. Kendinize olan güveniniz ile...

"Daglari asla fethedemezsiniz. Fethettiginiz kendinizsinizdir, suphelerinizdir, korkularinizdir"

(Everest'e çikan bir dagci).

Önderlik için de ayni seyi soyleyecegiz:

Kurulusunuzu fethedemezsiniz, önderligi fethedemezsiniz, ama önderlik hakkindaki kendi süphelerinizi ve korkularinizi fethedebilirsiniz.

Önder olmayi ögrenmek: Binlerce önder üzerinde yapilan arastirmalar sonucunda önem sirasina göre önder olmayi ögrenebilmek için su üç ögrenme firsati tanimlanir:

  • Deneme ve yanilma
  • Digerlerini gözlemleme
  • Egitim ve gelistirme
  • 1. Deneme ve yanilma: Yaparak ögrenme

    Yaparak ögrenmenin yerini hic birsey tutmuyor. Elimize önderlik yapacagimiz ne kadar firsat geçerse, önderlik hünerlerimizi de o kadar fazla gelistirebiliriz Bunu yaparken de yaptigimiz hatalardan ve basardigimiz islerden çok seyler ogrenebiliriz

    Mahalle futbol takiminizin kaptanligi, sinif temsilciligi, kadinlar kulubu baskanligi, bülbülsevenler dernegi baskanligi, para toplama kampanyasi ...ne olursa olsun, deneyiniz, ise atiliniz , yaparak ögreniniz, korkmayiniz.

    Deneyim kazaniniz. Ama her deneyim de yalniz bir seyin denenmis olmasi hesabiyla kisinin kendisini gelistirmesine yardimci olmaz. Yapacaginiz isin size meydan okumasi gerekir, zorlugu sizi cekmelidir. Iste bu meydan okuma ve isin zorlugunun kisiyi cekmesi ogrenmeye ve kisinin hünerlerini gelistirmesine yardimci olur. Bir seyler farkettirmeyi, degisiklik yapabilmeyi kendimize meydan okuyan bir açidan gorebilirsek, bu deneyimimizi de eglenceli bir hale getirir. Sikici, siradan, bize zorluk vermeyen, bize meydan okumayan seyler hünerlerimizi gelistirmemize ve meslegimizde ilerlememize yardimci olmazlar.

    Kendimizi zorlamaliyiz. Yeni ve güç görevler alma firsatlarini degerlendirerek kendimizi denemeliyiz. Kendimizi gelistirmemizi saglayan deneyim en güzel ögretmenimizdir. Genis sorumluluklar almaliyiz, gorunur yerlerde bulunmaktan korkmamaliyiz, çesitli görev kuvvetlerinde sorumluluk almaliyiz. Zorluklar ve ciddi sorunlar bize kendimizi yoklama, degerlendirme, mücadele edebilme yetenegi kazandiracaktir.

    Önder olabilmek için ilk reçete, o halde, deneyim tabaninizi genisletmektir. Insanlar sizin onlarin durumlarini, içinde bulunduklari kosullari, kuruluslarini, sahalarini, topluluklarini anladiginiza güvenirlerse onlarin sizi takip etme olasiligi cok daha fazla olacaktir. Meslek kuruluslarinda gönüllü olarak önderlik firsatlari arayiniz. Mesleginizin ilk çaglarinda tasarilarda önderlik yapma firsatlarini degerlendiriniz, zorlu görevlere gönüllü olarak talip olunuz.

    Ama ne yaparsaniz yapiniz deneyimlerinizi iç dünyanizda degerlendirip ögrendiklerinizi, yanlislarinizi analiz etmezseniz önderlik yolunda büyüyemezsiniz. Iste bu süreçte, kendimizi, baskalarini, kurumlari ve yasamimiz hakkindaki gerçekleri daha iyi taniriz, daha etkin bir sekilde nasil önderlik yapabilecegimizi kesfederiz. Deneyimlerle baslayan gözlemlerimizden ilkelere ve uygulamaya dogru ilerlemek, yani tüme varim yoluyla ögrenmek, önder olarak gelismek açisindan eldeki birtakim -önceden kabul edilmis- gerçeklerden daha faydali ve etkin bir yoldur.

    2. Insanlari Gözlemlemek: Baskalarindan ögrenmek

    Yasamimizda bize rehber olan seylerin temel kaynagi hep baska insanlardir. Yardimina muhtaç oldugumuz ögretmenimiz, bize "kimyayi" , "resimi" , "edebiyati" sevdiren o özel insan; futbol oynarken bizi hep destekleyen, o ince kivrak hareketleri gösteren " Metin Abi"; komsumuz "Ahmet Abi"nin arabasini tamir ederken bize gösterdigi yöntemler; is yerimizdeki o "dünyada bir tane amirimizin" tatli sözleriyle bizden üç günlük isi bir günde yaptiran hal ve yöntemleri; " Mustafa Kemal Atatürk", "Winston Churchill'in Hatiralari ", "Gandhi'nin Hayati", " Hz. Muhammed'in Hayati", " Kanuni Sultan Süleyman'in Seferleri", "Vehbi Koç'un Hatiralari"....Tüm bu kisiler bizler için birer önderlik örnekleridirler.

    Is yerindeki üstümüz bize sistemin yollarini ve yöntemlerini ögretir. Begenmedigimiz müdürümüz bile bize önderlik konusunda bir seyler ögretir. Neyin nasil yapilmamasi konusunda, nasil davranilmamasi gerektigini hep o kotu önderlerden ogreniriz. Önümüzdeki "sözde önder örnekleri" bize bir Basbakanin veya bir Bakanin nasil olmamasi gerektigi hakkinda aci fakat cok degerli olabilecek dersler verebilirler. Örnek önderleri incelememiz , onlarin biyografileri veya otobiyografileri bize onlari önder yapan özelliklerini tanima firsati verir. Bu yüzden önder kisilerle karsilasma ve onlari tanima olanaklari arayiniz.

    Birlikte yanyana calistigimiz insanlardan hep ögrenebiliriz. Onlarla çatismali sorunlar üzerinde çalismak zorunda kaldigimizda kisilerarasi iliskiler üzerine melekelerimizi gelistiririz, insanlarla geçinmesini ögreniriz. Daha ileri düzeylere çiktigimizda onlarla kurdugumuz genis çevremiz bize destek olurlar, bize kisisel davranislarimiz ve düsüncelerimiz hakkinda çok gerekli olan geri beslemeyi hep bu yan iliskilerle elde ederiz. Bu kisiler bize degerli danisman, akil hocasi olabilirler.

    3. Egitim ve kendini gelistirme: Yasam boyu ve yasamdan ögrenme:

    Ögrenme kaynagi olarak, deneyimlerden ve baskalarini gözlemlemeden daha az önemli olmasina ragmen, resmi önderlik egitimi ve gelistirme çalismalari kisisel hünerlerinizi gelistirmekte sandiginizdan çok daha fazla bir öneme sahip olabilir.

    Zamaninizin bir bölümünü kendinizi ve mesleginizi gelistirecek özel çalismalara adayiniz. Oldugunuz yerde kalmayiniz. Bilgi dagarciginiza sürekli olarak eklemeler yapiniz. 21. yüzyil artik bir bilgi çagi olacaktir. Her konuda bilgisi en iyi olan insanlar en iyi sermayeye sahip olacaklardir. Her ne is yapiyorsaniz o isin ehli olunuz ve ehli kaliniz. Eger kendinizi ve mesleginizi gelistirme konusunda gittikçe baskalarindan daha fazla emek, zaman ve kaynak ayirirsaniz, goreceksiniz ki önderlik yolunda baskalarina göre daha ileri bir düzeye varacaksiniz. Kendinizi egitmek için ise sunlara dikkat ediniz:

    Gereksinmelerinizi saptayiniz: Baskalarinin size eksilerinizi ve artilarinizi söylemesini beklemeyiniz, hemen kollari sivayiniz, kuvvetli ve zayif yönlerinizin bir dökümünü çikariniz. Sonra da baskalarindan geri besleme elde ediniz. Kuvvetli yönlerinizi daha da gelistirme olanaklari arayip zayifliklarinizi elemenin yollarini arayiniz.

  • Kendinize güveniniz
  • Baskalariyla çalismasini biliniz
  • Herhangi bir konuda derin bir uzmanliginiz olsun
  • Genel bilginiz çesitli alanlari birbirine baglayabilecek derecede genis olsun ki gerektiginde farkli alanlar arasinda arabuluculuk yapabilesiniz.
  • Uzmanliginizda güncel kaliniz. En etkin önderler genel kültüru genis olanlardir. Yetismenizde bilgi ufuklarinizi sürekli olarak ve olabildigince erken genisletiniz.

    Sürekli ögreniniz: Kisilerarasi hünerlerimizi ve özenli tasarim (stratejik) yeteneklerimizi kuvvetlendirerek daha iyi bir önder oluruz. Hiç bilmediginiz islevsellik (fonksiyonellik) gerektiren konulari ogreniniz. Bilgi ve hüner, kendi halinde zamana birakilirsa deger kaybeder. Bunu asla unutmayiniz. Herkes için ve özellikle önder olmak isteyenler için basarinin anahtari ömür boyu ögrenimdir. "Besikten mezara kadar ilim/bilgi ögreniniz" sözünü hepimiz duymusuzdur. Daha fazla bir sey söylemimize gerek yoktur bu konuda.

    Özbenliginizi sorgulayiniz:

    Önderlik yolunda en önemli bilgilerden birisi kisinin özbenligini bilmesidir.

    Iç dünyasina yansima yaparak kendi özbenliginin derinligine inen ve inebilen kisilerden meydana gelen kurumlar ve olusumlar daima daha sihhatli ve verimli olurlar. Bunu yapamayarak gözden gecirilmemis özbenliklerle olusan kurumlar tökezlenirler. Kesfedilmemis özbenlikler kisinin verimli bir yasam sahibi olmasina, dolayisiyla önder olmasina da ayak bagi olurlar. Iyice anlasilmis özbenlikler mutlu bir yasam yaratirlar. Mutlu yasam önderlik için gereklidir. Mutlu insanlar yasamdan daha çok ögrenirler, kendilerini gelistirebilirler, çevreleriyle ilgilenirler, gönüllü olurlar, görevler alirlar, deneyim kazanirlar, önderlik hünerlerini daha iyi gelistirme firsatlarini bulurlar. Bir çevrimdir bu !

    EGEMENLIK ULUSUNDUR!
    29 Mayis 1997

    Kaynakça:James M. Kouzes, Barry Z. Posner " The Leadership Challenge", Jossey-Bass Publishers, San Fransisco.


    4. BÖLÜM

    KiSiSEL GELiSiM VE ÖNDERLiK GELiSiMi

    Türkiye'deki siyasetçilere ithaf



    Daima

    "Akil ve gönül beraberligiyle, ilim ve sagduyunun öncülügünde..."

    diyoruz!


    DÜSÜNCE DAGARI'na dön

    Türkiye'den baglananlar az resimli sayfalar için
    lütfen asagidaki baglantiya tiklayiniz.

    DÜSÜNCE DAGARI'na dön