TOPLANTI YÖNETiMi USULLERi VE KURALLARI
( Parlementer Yönetim Bilgileri )
- 1 -
Bu yazi dizisinde toplanti yonetimi kurallarini, usullerini ve adabini sunacagiz. Ilk yazimizda bu kural ve usullerin gerekcelerini, toplantiyi yonetecek kisinin (Divan Baskani) secimini,niteliklerini ve gorevlerini belirtecegiz. Ilk yazimiz Divan Baskani(DB) ve toplantiya katilan üyeler icin bir "yap-yapma !" dizgisi ile bitiyor.



Kurallar: Ne demektir, ne ise yararlar ?

Bu bolumde yine dizi halinde bu sorularin yanitlarini verecegiz. Bu yazimizda toplanti (parlementer) yonetim usullerinin nicin gerekli oldugunu inceleyecegiz.

Toplanti Yonetim usulleri nicin gereklidir ? Temel orgutlenme ilkeleri:Kurumsal,toplumsal ve ulusal duzeylerde demokratik yonetim usullerine her zaman buyuk gereksinim vardir.

Toplulugun buyuklugune gore gerektiginde sayilari birkactan milyonlara varan insan cesitli kuruluslarda bir araya geldiklerinde, onlarin demokratik yonetim ilkelerine inancla tabi olmalari bir memleketteki demokrasi nin (ulusal yonetimin) kuvvetle sekillenmesinde en buyuk ve iz birakan bir etkendir.

Asirlarca toplanti hukuku (parlamenter hukuk) orgutlenmenin ve topluluklarda is gorebilme adabinin temeli olarak kabul edilmistir. Toplanti hukuku su temeller uzerine kurulmustur: Konusma hurriyeti, insana saygi, herkes icin esitlik ve adalet, cogunluk oyunun yonetimi esasi, azinligin duyulma hakki ve herkesin cogunlugun kararina uymak gorevi.

Yaygin bir yanlis anlayisa gore sadece bir kurulusa baskan olanin veya baskan olmak isteyenlerin toplanti yonetimi kurallarini bilmesi gerektigi dusunulur. Halbuki, tam tersine, bir toplantinin tum gidisini degistirebilecek olan kisi, kendisini toplanti kurallari bilgisi ile donatmis olan uyedir. Ancak boyle bir kisi/fert/uye kurulusun/toplulugun/meclisin/ulusun ihtiyaclarina en etkin ve verimli katkiyi yapabilir.

Bir insan toplulugunu yonlendiren kurallar ve yerlesmis yonetim gelenekleri olmazsa, herkes istedigi konuda istedigi kadar uzun, defalarca ve herkes ayni anda konussa, hemen hemen her durumda o toplulugun kararinin/isteginin ne oldugunu anlayabilmek imkansiz olur ! Deneyimler gosteriyor ki, bu olasilik karsisinda birtakim kurallara, toplantiyi yonetecek bir kisiye ve bu kisinin kural ve usulleri uygulama ve duzeni koruma gucune ve toplantida gorulen islerin kayitlarini tutabilecek bir kisiye gereksinim vardir.

Birinci kural nedir ? Her defasinda yanliz bir tek oneri yapilir. Bir toplantida yapilacak isler bir oneri, bir rapor veya bir iletisim halinde uyelere sunulur. Bir teklif ilk yapildiginda oneri olarak taninir. Ayni teklif (Divan Baskani)DB tarafindan yinelendiginde " soru " olarak isimlendirilir. Her seferinde yalniz bir oneri isleme konur. Oneri uyelerden biri tarafindan yapilir ve baska bir uye tarafindan desteklenmelidir (to second a motion ). Oneri yapacak uye DB tarafindan ismen taninarak soz hakki alir ve onerisini yapar. DB oneriyi tekrar eder ve topluluga " Oneri hakkindaki dusunceler nelerdir ? " diye sorarak, oneriyi tartismaya acar. Tartisma kurallarini ve adabini sonraki bir yazimizda kapsayacagiz. Oneriyi yapan ilk soz hakkina sahip olur. Butun soylenecekler oneriyi yapana degil, DB'na yoneltilir. Henuz soz almamis baska biri oldugu surece, bir kimse oneri uzerinde ikinci defa soz hakki alamaz. Eger henuz hic soz almamis olanlardan soz alma istegi belirtilmezse, bir uye o zaman ikinci defa soz alabilir. Fakat daha resmi toplantilarda, bir uye, diger uyelerden birisi itiraz ederse, butun topluluktan izin verilmedikce daha fazla soz hakki alamaz.

Bir " ana oneri " bir topluluga sunuldugunda ya kabul edilir, ya reddedilir veya baska bir sekilde geregi yapilarak sonuca baglanir. Bir oneri boylece bir sonuca baglanmadikca baska hicbir konu veya oneri ortaya getirilemez. Bunun " imtiyazli oneriler " diye taninan bazi istisnalari vardir, fakat buna da baska bir yazida deginecegiz. Bir topluluk bir oneriyi yapildigi gibi aynen kabul etmeye hazir ise butun yapilmasi gereken hemen oylamaya gecilerek bir sonuca varilmasidir. Cogu zaman durum boyle degildir. O zaman uyeler baska bir yol tutarlar. Bu yuzden ana oneri tartismaya acilir, ikincil oneriler yapilarak toplulugun arzusu karsilanabilir. Ikincil oneri, ana oneriyi sonuca baglamak icin yapilan bir oneridir (baska bir konuda yeni bir oneri demek degildir). Ana oneri oylanmadan evvel onunla ilgili olan tum ikincil oneriler oylanir. Yine baska bir yazimizda oneri cesitlerini inceleyecegiz. Ikincil oneriler ana oneri yapildiktan sonra fakat ana oneri oylanmadan evvel yapilir. Bir oneriyi oylamaya sunmadan evvel DB onerinin ne oldugunu, hangisi oldugunu acikca okumali ve oylamadan sonra sonucu belirtmelidir. Oneriler ulusal veya mahalli kanunlara, toplulugun anayasasina, tuzugune veya gecici kurallarina aykiri olamaz.

Gelecek yazimiz: Nicin diger oneriler yapilir ? Onerilerin oncelik derecesi ve islem sirasi..


Yapilanma ve Is Görme
Bu bolumde dizi halinde cesitli toplantilarin acilisi, bir dernegin kurulusu, bir delegeler toplantisinin acilisi gibi konulari isleyecegiz. Sorumlu yerlere secilenlerin ve kurullarin gorevlerini gozden gecirecegiz. Bir toplanti nasil yapilir, isler nasil yurutulur, butun bunlari da bu kisimda sunacagiz.

Divan Heyeti ve Divan Baskani: Divan Heyeti toplantiyi yonetmekle yukumludur. Divan heyeti genellikle toplantiyi yonetecek olan bir Divan Baskani(DB) ile toplantinin kayitlarini tutacak bir Divan Sekreterinden meydana gelir. Bazen bir de Yardimci Divan Baskani olabilir. Toplantinin acilmasina yeterli sayida uyenin toplantida bizzat hazir bulunduguna kanaat getiren bir uye ileriye cikarak toplantinin yonetilmesi icin bir DB secilmesini onerir. DB secildikten sonra DB, bir Divan Sekreterinin ve gerekiyorsa bir de Yardimci DB secilmesini onerir. Bir toplantinin acilmasina yeterli uye sayisi genellikle toplulugun, varsa, tuzugunde belirtilmistir. Eger boyle bir madde yoksa, toplulugun niteligine ve gorulecek isin saglikli olarak demokratik esaslarin ruhuna uygun bir sekilde yurutulebilecegine yeterli olabilecek sayida uyenin hazir bulunduguna kanaat getirilebiliyorsa, toplanti yine acilabilir. DB toplanti yonetim kurallarini bilen ve harfiyen uygulanmasini saglayan birisi olmakla kalmayip ayni zamanda insanlari kontrol altina alabilen, yurutme gucu olan bir kisi olmalidir. Bunu yapabilmek icin de DB'nin kendisini de cok iyi kontrol edebilen birisi olmasi gereklidir. DB sakinligini kaybetmeyen, sagduyulu, uyelerin guvendigi, tarafsiz davranabilecek birisi olmalidir. Cok onemli, surtusmeli gecebilecek toplantilarin basariya ulasmasinin en onemli kosulu ve garantisi ancak bu niteliklere sahip bir DB'nin toplantiyi yonetmesidir. Bazen DB dahi kendini cok zor kosullar altinda bulabilecektir. Bir DB'nin en onemli rehberi su ilkedir: Butun kurallarin ve resmi yontemlerin en yuce amaci toplulugun/kurulusun/meclisin/ulusun karar ve arzularina gem vurmak degil, karar ve arzularina hizmet etmek, toplulugun/kurulusun/meclisin/ulusun derin dusunulmus arzularinin ifade edilmesini engellemek degil, kolaylastirmaktir.

Gelecek yazimiz:Cesitli toplantilarin acilis usulleri, DB toplantiyi nasil yonetmelidir ?


TOPLANTIDA "YAP-YAPMA !" lar
Divan Baskani icin :

Üyeler icin:


DEVAM EDECEK...

BILGI HAZINESI'ne dön





Yayin tarihi: 8 Haziran 1996