iNSAN
HAKLARI EVRENSEL BiLDiRGESi
Çeviri: Egemenlik Ulusundur, 29 Aralik 1996
Ingilizce: http://www.un.org/Overview/rights.html
Insanlik ailesinin tum uyelerinin dogal onurunun
ve bu uyelerin esit ve devredilemez haklarinin taninmasi; ozgurluk, adalet
ve dunya barisinin temeli olduguna gore,
insan haklarinin taninmamasi ve cignenmesi insanlik vicdanini isyan ettirecek vahsiliklere yol actigina, soz ve inanc ozgurlugune dayanan yilginlik ve yoksunluktan kurtulmus bir dunyanin kurulmasi insanlarin en yuce ozlemi olduguna gore,
insanin baskiya ve baski yontemine son care olarak ayaklanma zorunda kalmamasi icin insan haklarinin bir hukuk rejimi ile korunmasi temel bir zorunluluk olduguna gore,
uluslar arasinda dostca baglantilarin gelistirilmesi temel bir unsur olduguna gore,
Birlesmis Milletler halklari, Antlasma icinde temel insan haklarina, insanin onur ve degerine ve erkek ve kadinlarin esit haklarina olan inanclarini bir kez daha belirttiklerine, toplumsal gelismeyi ve daha iyi yasam kosullarini daha genis bir ozgurluk icinde ozendirmeye karar verdiklerine gore,
uye devletler, Birlesmis Milletler orgutuyle isbirligi yaparak insan haklarina ve temel ozgurluklerine tum dunyaca gercekten saygi gosterilmesine ve insan haklarinin ve temel ozgurluklerin korunmasini saglayacaklarina soz verdiklerine gore,
bu haklarin ve ozgurluklerin herkesce ayni bicimde anlasilmasi, yukaridaki verilen sozun tam bir bicimde yerine getirilmesi en buyuk oneme sahip olduguna gore,
Genel Kurul;
isbu Insan Haklari Bildirgesi'ni butun halklarin ve butun uluslarin basarmak icin caba gostermeleri gereken ortak bir olcu olarak ilan eder; ta ki butun bireyler ve toplumun her ogesi bu bildirgeyi daima akillarinda tutsunlar, ogretim ve egitim yoluyla bu haklara ve ozgurluklere saygiyi asilamayi bilsinler ve, ulusca ve uluslararasi gittikce gelisen yontemlerle, bu hak ve ozgurluklerin gerek uye devlet halklari arasinda, gerekse bu devletlerin yonetimi altindaki topraklarda taninmasini ve korunmasini guven altina alsinlar.
| Madde 1. Tum insanlar ozgur, onur ve haklar
bakimindan esit dogarlar. Akil ve vicdan sahibidirler ve birbirlerine karsi
kardeslik duygulariyla hareket etmelidirler.
Madde 2. Herkes; irk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal ya da baska herhangi bir gorus, ulusal ya da toplumsal koken, mal ve mulk, dogum ya da baska herhangi bir durum gibi; herhangi bir cesit ayirim gozetilmeden bu bildirgede ilan edilen tum hak ve ozgurlukleri talep etme hakkina sahiptir. Ayrica; ister bagimsiz, ister vesayet altinda ya da ozerklikten yoksun ya da egemenligi herhangi bir sekilde kisitlanmis olsun; bir kisinin ait oldugu ulkenin siyasal, yonetimsel ya da uluslararasi durumuna dayanan bir ayirim yapilamaz. Madde 3. Herkesin yasama, ozgurluk ve kisisel guvenlik hakki vardir. Madde 4. Hic kimse kole ya da tutsak edilemez, kolelik ve kole ticareti her bicimiyle yasaktir. Madde 5. Hic kimseye iskence yapilamaz, zalimce, insanlik disi, asagilayici islem veya ceza uygulanamaz. Madde 6. Herkes her yerde yasal bir kisi olarak taninma hakkina sahiptir. Madde 7. Yasalar onunde herkes esittir ve hicbir ayirim gozetilmeksizin yasalar tarafindan esit korunma hakkina sahiptir. Herkesin bu bildirgeye aykiri her turlu ayirimci isleme ve bu tur bir ayirimcilik icin yapilacak her turlu kiskirtmaya karsi esit bir korunma hakki vardir. Madde 8. Herkesin Anayasa ya da yasanin kendisine tanidigi temel haklara aykiri islemlere karsi yetenekli ulusal yargi organlarinca etkin bir careye/cozume kavusturulma hakki vardir. Madde 9. Hic kimse keyfi olarak tutuklanamaz, alikonamaz ya da surgun edilemez. Madde 10. Herkes haklari, yukumlulukleri yada cezai nitelikteki her turlu suclamalar konusunda davasinin tam bir esitlikle bagimsiz ve tarafsiz bir mahkeme tarafindan hakkaniyetle ve umuma acik olarak gorulmesi hakkina sahiptir. Madde 11. (1) Yasalara karsi eylemde bulunmakla suclanan her kisi,
savunmasi icin gerekli tum guvencelerin kendisine saglandigi acik bir yargilamayla
yasaya gore suclulugu saptanana kadar sucsuz sayilir. Madde 12. Hickimse ozel yasami, ailesi, konutu ya da iletisimleri konusunda keyfi karismalara, onur ve sohretine karsi saldiriya ugrayamaz. Herkes bu tur karisma ve saldirilara karsi yasaca korunma hakkina sahiptir. Madde 13. (1) Bir devlet icinde ozgur olarak dolasmak ve yerlesecegi
yeri secmek herkesin hakkidir. Madde 14. (1)Herkesin bir zulum ve baski karsisinda baska ulkelerde
siginma hakki aramaya ve siginma hakkindan yararlanmaya hakki vardir. Madde 15. (1) Her bireyin bir vatandasliga hakki vardir. Madde 16. (1) Olgunluk cagina gelen her erkek ve kadin irk, yurttaslik
ya da din bakimindan hicbir kisitlama olmaksizin evlenme ve aile kurma
hakkina sahiptir. Kadin ve erkek evlenmekte, evlilik sirasinda ve evliligin
sona erdirilmesinde esit haklardan yararlanirlar. Madde 17. (1) Herkes hem tek basina hem de baskalari ile birlikte
mulkiyet hakkina sahiptir. Madde 18. Herkes dusunce, vicdan ve din ozgurlugu hakkina sahiptir; bu hak herkesin dinini veya inancini degirtirmek; ve ister yalniz, ister baskalariyla topluca, gerek umum onunde, gerekse ozel olarak; ogreterek, uygulayarak, ibadet ederek ve kutlayarak dinini ve inanclarini gostermek ozgurluklerini de icerir. |
Madde 19. Herkes dusunce ve dusuncelerini
aciklama ozgurlugune hak sahibidir; bu hak, engel cikarilmaksizin dusunce
sahibi olmayi ve ulke sinirlari gozetilmeksizin bilgi ve dusunce tasarilarini
herhangi bir ortam yoluyla arama, elde etme ve yayma ozgurluklerini de
icerir.
Madde 20. (1) Herkesin barisci toplanma ve birlik kurma ozgurlugune
hakki vardir. Madde 21. (1) Herkesin dogrudan dogruya ya da ozgurce secilen temsilciler
araciligiyla ulkesinin yonetimine katilma hakki vardir. Madde 22. Her insan toplumun bir uyesi olarak sosyal guvenlik hakkina sahiptir ve herkes, ulusal caba ve uluslar arasi isbirligi araciligiyla ve her devletin orgutlenmesine ve kaynaklarina uygunluk icinde, kisiliginin gelismesi ve insanlik onurunun korunmasi icin vazgecilmez sayilan ekonomik, sosyal ve kulturel haklarinin gerceklestirilmesini talep etme hakkina sahiptir. Madde 23. (1) Herkesin calismaya, isini ozgurce secmeye, adil ve
elverisli calisma kosullarina, issizlige karsi korunma hakki vardir. Madde 24. Herkesin dinlenme ve dinlence, ozellikle de calisma suresini uygun olcude sinirlamaya ve donemsel ucretli tatile hakki vardir. Madde 25. (1) Her insanin, kendisinin ve ailesinin saglik ve huzuru
icin; yiyecek, giyecek, konut, tibbi bakim ve gerekli sosyal hizmetler
dahil, yeterli bir yasam duzeyine hakki; ve issizlik, hastalik, ozurluluk,
dulluk, yaslilik ya da kendi iradesi disinda gecim olanaklarindan yoksun
kaldigi oteki durumlarda guvenlige hakki vardir. Madde 26. (1) Her insanin ogrenim hakki vardir. Egitim en azindan
ilk ve temel asamalarda parasiz olmalidir. Ilk ogrenim zorunlu olacaktir.
Teknik ve mesleki egitim olanagi genellikle bulunabilecek ve daha yuksek
ogrenim yeteneklerine gore tam bir esitlikle herkese acik olacaktir. Madde 27. (1) Her insan ozgurce toplumun kulturel yasamina katilmak,
guzel sanatlardan yararlanmak ve bilimsel gelismeden ve onun faydalarindan
pay almak hakkina sahiptir. Madde 28. Herkesin bu bildirgede konan hak ve ozgurluklerin tamamiyla gerceklesebilecegi bir sosyal ve uluslararasi duzene hakki vardir. Madde 29. (1)Her insanin kisiliginin ozgurce ve tam olarak gelismesine
olanak verecek tek topluluga karsi yukumlulukleri vardir. Madde 30. Bu Bildirge'nin hicbir hukmu bir devlete, gruba veya bireye; bildirgede yer alan hak ve ozgurluklerin yok edilmesine yonelik bir eyleme ya da etkinlige girisme hakkini veriyor seklinde yorumlanamaz. Ceviri: Egemenlik Ulusundur, 29 Aralik 1996 |